Yatırım Danışmanı

Yapı Kredi Yatırım diyor ki; Yatırım kararlarınızı verirken; ihtiyaç ve beklentilerinizi doğru tanımlayın, Yatırım Uzmanınızın önerilerine kulak verin, duygularınızla hareket etmeyin, sabırlı ve kararlı davranın

Giriş (hesap açılışı)
Aracı kuruluşlar BORSA işleyişi
Hisse tanımları
Seanslar
Halka arz (kotasyon)
Endeksler
Araştırma

Giriş (hesap açılışı)


1. Tasarruflarımı borsada değerlendirmek istiyorum. Ne yapmam gerekiyor. Nerden nasıl hisse senedi alabilirim?

Yatırımcının, yetkili aracı kurumlarda veya bankalarda hesap açtırması gerekiyor.. Hesap açılış sonrası işlemleri ise telefon veya İnternet üzerinden yapılabiliyor.

2. Hisse senedi seçiminde nelere dikkat etmem gerekiyor? Hangi hisse senedini alacağıma nasıl karar vereceğim?

Hisse senedi portföyünün mali durumu sağlam, yönetimi şeffaf olan, kurumsal yönetişim ilkelerini benimsemiş şirketler arasından oluşturulması gerektiğini düşünüyoruz. Bunların yanı sıra önümüzdeki döneme ilişkin beklentileri olan ve değerleme açısından ucuz kalmış hisselere yatırım yapılabileceğini söyleyebiliriz. Tüm bunların kişisel olarak takibinin zor olması nedeniyle araştırma uzmanlarının görüşlerine başvurulması gerekliliğini de eklemeliyiz.

3. Borsaya iletilen alım ya da satım emirlerinde öncelik nasıl belirleniyor?

Borsada yapılan işlemlerde fiyat ve zaman önceliği kuralları uygulanıyor. Fiyat önceliği daha düşük fiyatlı satım emirlerinin, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanmasını ifade eder. Zaman önceliği kuralı ise girilen emirlerde fiyat eşitliği halinde sisteme zaman açısından daha önce girilen emrin işlem görmesini sağlıyor.

4. Borsada bir günde ya da bir haftada en çok ne kadar para kazanabilirim? Ya da ne kadar sürede para kazanırım?

Hisse senedi yatırımı faiz ve mevduat gibi garantili kazanç sağlamıyor.. Kazanmak gibi zarar etme olasılığının her zaman olduğunun altını çizmeliyiz. Bu nedenle yatırım uzmanınızdan destek almanızın yararlı olacağını düşünüyoruz.

Aracı kuruluşlar BORSA işleyişi


5. Aracı kurumuma verdiğim emrin geçerlilik süresi nedir? (günlük emir, tarihli emir vs.)

BIST'de sabah ve öğleden sonra olmak üzere iki seans yapılıyor. Emirler borsaya tek veya çift seans geçerli olmak üzere iletilebiliyor. Ayrıca çift seans girilen emirler tek seansa dönüştürülebiliyor.

6. Borsada işlem gören şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarının en fazla yükselme ve düşme limiti neye göre belirlenir?

Hisse senetleri, seans içinde borsa tarafından belirlenen baz fiyatın yüzde 10 üstü ve altı olmak üzere belirlenen taban / tavan fiyatlar arasında işlem görebiliyorlar.

7. Borsada seans ne demektir? (saatleri, gün içinde iki kere yapıldığı vs…)

Borsada işlemlerin başlaması ve bitmesi arasında geçen süreye deniyor. Birinci ve ikinci seans olmak üzere günde iki seans düzenleniyor. Ayrıca her iki seans öncesinde açılış seansı gerçekleştiriliyor.

8. İşlem miktarı ve işlem hacmi ne anlama gelir?

İşlem Miktarı: Bir seansta ya da belli bir dönemde alınıp satılabilen menkul kıymetlerin toplam adedidir. İşlem Hacmi: Bir seans içinde gerçekleşen işlemlerdeki her emrin hisse senedi miktarı ile işlem fiyatının çarpılmasıyla bulunan toplam parasal büyüklüktür.

9. Kaç türlü borsa emri vardır?

Limitli emirler : Fiyat veya miktar olarak baştan belirlenen emirlerdir. Özel emirler : BIST tarafından belirlenen hisse sayısını aşan ve başka bir özel emir ile eşlendiğinde borsa eksperleri tarafından onaylandıktan sonra gerçekleştirilen bölünemez bir bütün olarak işlem gören emirlerdir.

10. Borsada “tüyo” diye bir şey var mıdır? Tüyolar faydalı olur mu? Tüyoyu nereden alırım?

Tüyo, kulaktan kulağa dolaşan ve dayanağı olmayan bir söylem anlamında kullanılıyor. Hisse senedi yatırımı yapılırken bu tarz duyumların, yatırımcı ve yatırım uzmanı tarafından değerlendirilmesinin yararlı olacağını söyleyebiliriz.

11. Borsadaki hisse senetlerimi istediğim zaman satıp likide dönebilir miyim?

Hisse senedinizin işlem gördüğü ‘'sıra''da istediğiniz fiyatta alıcı bulunması durumunda satış yaparak takas tarihinde paranın hesabınıza geçmesi sağlanıyor. Takas tarihi işlemin gerçekleşmesini takip eden ikinci (T+2) iş günüdür.

12. Borsada açığı satış yapmak ne demek? Riskli midir?

Sahip olunmayan menkul kıymetlerin ödünç alınarak satılmasına deniliyor. Hisse senedi alımı sırasında alınan risk ile eşdeğerdir.

13. Yabancı borsada örneğin Londra Borsası'nda da alım satım yapabilir miyim?

Yurtdışı piyasalarda işlem gerçekleştirme yetkisi bulunan aracı kurumlar aracılığı ile yapılabiliyor.

14. Insider –trading ne demek?

Sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış bilgileri kendisine veya üçüncü kişilere menfaat sağlamak amacıyla kullanarak sermaye piyasasında işlem yapanlar arasında fırsat eşitliğini bozacak şekilde haksız yarar sağlamak veya bir zararı bertaraf etmektir.

15. Spekülasyon ne demek?

Spekülasyon, en basit şekliyle, ileride fiyat değişikliğine uğrayacak malların, aradaki fiyat farkından yararlanarak kâr etmek amacıyla önceden satın alınmasına deniliyor.

16. Manipülasyon ne demek?

Yatırımcıları kandırarak bir menkul kıymeti almaya veya satmaya sevk etmeye veya menkul kıymetin fiyatını yapay bir seviyede tutmaya yönelik davranışlardır. Menkul kıymet piyasalarında arz ve talebin serbest bir şekilde karşı karşıya gelerek fiyatları belirlemesine yönelik sürecin kasıtlı olarak engellenmesi olarak da tanımlayabiliriz.

17. Aracı kurumun istediğim fiyatlardan işlem yapıp yapmadığını nasıl kontrol edebilirim?

Aracı kurumlarda bütün kayıtlar müşteri portföy numarası ile takip ediliyor. Müşteri emirleri BIST'ye müşteri portföy no ile iletiliyor. Gün sonunda ekstre alarak işlemler, kontrol edilebiliyor.

18. Yatırım Uzmanı nedir?

Alanında ihtisas görmüş ve gerekli lisansları almış kişilere yatırım uzmanı deniliyor.

19. Hisse senedine kimler yatırım yapar?

Bir banka ve aracı kurumda hesabı olan herkes hisse senedi yatırımı yapabiliyor.

20. Hesabımdaki hisse senetlerini fiziki olarak teslim alabilir miyim?

Hisse senetleri kaydi olarak saklandığından fiziki olarak teslim almak mümkün değildir.

21. Hisse senedi alım kredisi nedir?

Aracı kurumlarının SPK mevzuatı çerçevesinde talep eden yatırımcılara hisse senedi alımı amacıyla kullandırılan kredi şeklidir.

22. Hisse senedimi sattım ama param fiziken hesabıma geçmedi. Nedeni nedir?

Borsada takas işlemleri t+2 ‘de gerçekleştiriliyor. Dolayısıyla sattığınız hisse senedinin tutarını iki iş günü sonra hesabınızdan çekebilirsiniz.

23. Hesap açacağım aracı kurumu seçerken nelere dikkat etmeliyim?

Öncelikli olarak hangi hizmetlere ihtiyaç olduğu belirlenerek kurumlar hizmet ve fiyat açısından karşılaştırılabilir. Seçilen aracı kurumun yakından tanınmasını, kurumla ilgili SPK ve BIST'dan bilgi alınmasını, yetki belgelerinin sorulmasını,, yatırımlar ile ilgili sunacakları hizmetler ve raporların sorulmasını ve mutlaka sözleşme imzalanmanı öneriyoruz. Ayrıca hizmet ağının yaygın ve kolay ulaşılabilir olmasının yanında kuvvetli sermaye yapısının da dikkat Alınması gerektiğini düşünüyoruz.

24. Hesabımın olduğu aracı kurumun iflas etmesi halinde hisse senetlerim ne olur?

Müşteri hisse senetlerinin Merkezi Kayıt Kuruluşu'nda müşteri adına saklanması nedeniyle yatırımcının hisse senetlerine bir şey olmaz.

25. Sermaye artırımlarında kullanım süresi nedir?

Bedelli sermaye artırım süreleri genelde bir aydır. Bedelsiz sermaye artırımların süresi bulunmuyor.

26. Elimdeki hisse senetlerini satmadan nasıl değerlendirebilirim?

Hisse senetinin ödünç verilmesiyle, ödünce konu edildiği günkü piyasa değeri üzerinden bir faiz geliri elde edebiliyor.

27. Hisse senedi alışı için ayırdığım parayı takas tarihine kadar değerlendirebilir miyim?

Takas işlemleri iki iş günü içinde gerçekleştiğinden bu sürede değerlendirilebiliyor

28. Sermaye azaltımı nedir? Elimdeki hisse senedinde sermaye azaltımı yapıldığında ne olur?

Anonim şirketler, sermaye artırımında olduğu gibi değişik ekonomik veya yasal edenlerden dolayı sermaye azaltma yoluna da gidebilir. Anonim şirketlerin sermaye azaltma nedenlerinden bazıları şunlar: Sermayenin yarısının veya 2/3'ünün karşılıksız kalması, Esas sermayenin iş hacminden fazla gelmesi veya şirket sermayesinin belli bir bölümünden başka yatırım alanlarına kaydırılması, Hisselere düşen kâr payı oranının düşmesi, Şirketin büyük zararlara uğramış olması ve bu zararların telafi edilmemesi, Şirketin konusu değiştirmesi, Elinizdeki hisse senedi sermaye azatlım oranı kadar düşecek, fiyatında bu oran kadar artacak.

29. Brüt takas nedir?

Netleştirilme uygulamasının kaldırılmasını ifade ediyor. (SPK ve BIST mevzuatı çerçevesinde takası diğer hisse senetlerinden farklı uygulanması durumudur. Brüt takas uygulamasına tabi olan hisse senetlerinde alım yapmak isteyen yatırımcıların takas tarihinde hesaplarında alımlarını karşılayacak tutarda nakit, satım yapmak isteyen yatırımcıların takas tarihinde hesaplarında satımlarını karşılayacak miktarda menkul kıymet bulundurması gerekiyor)

30. Rüçhan hakkı pazarı nedir?

Hisse senetleri BIST'de işlem gören şirketlerin nakdi sermaye artışı yapmak üzere belirledikleri rüçhan hakkı, kullanma süresi içinde söz konusu hisse senedi üzerinde bulunan yeni pay alma kuponunun alınıp satılabilmesi için, BIST tarafından belirlenecek süre içinde açılan pazara deniliyor.

31. Temettü ödemeleri ne zaman hesaba geçer?

Temettü ödemesi borsa günlük bülteninde ilan edildikten sonra maksimum 5 iş günü içerisinde hesaplara geçer.

32. Birincil piyasa ve ikincil piyasa kavramları ne anlama gelir?

Sermaye piyasaları, birincil ve ikincil piyasalar olarak iki alt piyasadan oluşuyor. Şirketlerin hisse senetlerinin halka arzlar yoluyla ya da hazine bonolarının ihalelerle satılmaları, birincil piyasada yer alan işlemler olarak karşımıza çıkıyor. Bir başka deyişle birincil piyasa, tasarruf sahiplerinin menkul değerleri çıkaran kuruluştan doğrudan alım yaptıkları piyasadır. İkincil piyasa ise, bu menkul değerlerin yatırımcılar arasında el değiştirdiği piyasadır. İkincil piyasaya en iyi örnek, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'dır. İkincil piyasa, menkul kıymetlerin likiditelerini artırarak birincil piyasaya talep yaratıyor.

33. Borsaya kote olmak ne anlama gelir?

Bir şirketin borsaya kote olması, şirketin gerekli tüm koşulları yerine getirdiğini ve bundan böyle hisse senetlerinin borsada işlem görebileceğini ifade ediyor.

34. Toptan satışlar pazarı nedir?

Hisse senetlerinin mevcut ortaklar tarafından önceden anlaşma yapılmış ya da yapılmamış alıcılara tahsisli veya toplu olarak satışının yapıldığı pazardır.

35. Şirketlerin ödemek zorunda oldukları minimum temettü tutarı var mıdır?

Şirketler her yıl SPK'nın açıkladığı oranda nakit veya hisse sendi şeklinde temettü dağıtmakla yükümlüler.

36. Üçgen atmak ne demektir?

Hisse tahtasındaki tüm satış emirlerini bir anda karşılayacak şekilde tavan fiyatına kadar alım yapılabiliyor.

37. Emir iptali söz konusu mudur?

Borsaya iletilen emirler iptal edilebilir. Ancak iptal edilen emir tutarı üzerinden iptal cezası uygulanır.

38. Borsa emri ve müşteri emri nedir?

Borsa üyelerine müşterileri tarafından verilen alım satım emirleri “Müşteri Emri” olarak adlandırılıyor. Müşteri emirleri üye temsilcileri tarafından seans içinde borsa bilgisayar sistemine aktarıldığında “Borsa Emri”ne dönüşüyor.

39. Sürekli müzayede çok fiyat ve tek fiyat yöntemi nedir?

BIST Hisse Senetleri Piyasası'nda “Açılış Seansı-Tek Fiyat” ve “Sürekli Müzayede Sistemi-Çok Fiyat” yöntemleri kullanılıyor.
Sisteme gönderilen alış ve satış emirlerinin seans boyunca farklı fiyat seviyelerinde eşleşebilmesi ve aynı seans içinde farklı işlem fiyatlarının oluşması nedeniyle bu yönteme “Sürekli Müzayede - Çok Fiyat Yöntemi” deniyor.
Tek fiyat yöntemi, belirli bir zaman dilimi boyunca emirlerin herhangi bir eşleşme yapılmadan BIST Hisse Senetleri Piyasası Alım-Satım Sistemi'ne (Sistem) kabul ediliyor. Bu süre sonunda en yüksek miktarda işlemin gerçekleşmesini sağlayan tek bir fiyat seviyesinin hesaplandığı, tüm işlemlerin bu tek fiyat seviyesinden gerçekleştirildiği işlem yöntemidir.

Hisse tanımları

40. Nominal değer, piyasa değeri nedir?

Hisse senedinin üzerinde yazılı olan değere Nominal Değer deniliyor. Şirketin borsada işlem gören hisse senedinin fiyatı ile şirket sermayesinin çarpımı sonucu oluşan değer ise Piyasa Değeri olarak karşımıza çıkıyor.

41. Borsada geçerli olan fiyat kavramları nelerdir? (en düşük, en yüksek, kapanış, ağırlıklı ortalama, baz fiyat, referans fiyat vs…)

Fiyat adımı: Her hisse senedi fiyatı için bir defada gerçekleşebilecek en küçük fiyat değişimidir. Ağırlıklı Ortalama Fiyat : Bir sonraki seansa ait baz fiyatın hesaplanmasında esas teşkil eden fiyattır. Hisse senedinin seans içinde görmüş olduğu adet ve fiyatların çarpımının toplam adede bölünmesi ile hesaplanılır. Tavan Fiyat: Bir hisse senedinin seans içerisinde görebileceği en yüksek fiyattır. Taban Fiyat: Bir hisse senedinin seans içerisinde görebileceği en düşük fiyattır. Kapanış Fiyatı: Bir hisse senedinin seans kapanışında görmüş olduğu en son fiyattır.

42. Referans fiyat nedir?

Bir hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil etmeyen, fiyat tescili yapılıncaya kadar üyelerce referans değer olarak kullanılması amaçlanan fiyata deniliyor. Sadece Rüçhan Hakkı Kupon Pazarı'nda işlem görmeye başlayacak yeni pay alma kuponları için hesaplanıyor.

43. Baz fiyat nedir?

Baz Fiyat: Bir hisse senedinin seans içinde işlem görebileceği üst ve alt fiyat limitlerinin belirlenmesine esas teşkil eden fiyattır. Bir önceki seansının Ağırlıklı ortalama fiyatının en yakın fiyat adımına yuvarlanması ile bulunuyor.

44. Temettü verimi ne demektir?

Hisse başına temettü miktarının hisse fiyatına bölünmesiyle bulunuyor. Hisse senedinin temettü verimi hisseye olan talebi doğrusal yönlü pozitif etkiliyor.

45. Şirketler her zaman temettü verebilir mi, temettü yerine hisse senedi alınabilir mi?

Şirketler kar ettiği süreçte nakit temettü verebilirler veya şirket genel kurulda alacağı kararlar ile dağıtabilecek temettünün şirket sermayesine ilave edilerek mevcut ortaklarına bedelsiz hisse senedi olarak da verebilirler.

46. Temettü oranı ve ödeneceği tarih hisse senedinin fiyatını etkiler mi?

Şirketin temettü verebilecek olması ve dağıtacağı oran hisse senedinin fiyatını olumlu veya olumsuz olarak etkiler. Temettü ödendiği tarihte hisse senedinin işlem görmüş olduğu fiyat, dağıtılan temettü brüt oranı kadar değer kaybediyor.

47. Rüçhan hakkı ne demek herkes faydalanabilir mi?

Anonim şirketlerin, gerçekleştirdikleri bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların öncelikli olarak katılma haklarına, rüçhan hakkı deniliyor. Ortaklar, bu hakkı kullanıp kullanmamakta serbestler. Bunun yanında bedelli sermaye artırımına en fazla sermaye içindeki payları oranında katılabiliyorlar.

48. Bir şirketin sermaye artırması ne demektir? (bedelli, bedelsiz)

Bedelli : Şirketlerin sermaye artırımı karşılığı çıkardıkları hisse senetlerini nominal değer veya daha yüksek fiyattan satarak gerçekleştirilen artırımlara deniliyor. (Kullanımı belli bir tarih aralığındadır) Bedelsiz: Şirketlerin iç kaynaklarından yaptıkları sermaye artırımı karşılığı çıkardıkları hisse senetlerini bir bedel almaksızın ortaklarına dağıtması olarak karşımıza çıkıyor.

49. Bedelli ve bedelsiz sermaye artırımı hissenin fiyatını etkiler mi?

Bedelli ve bedelsiz sermaye artırımları sonucunda belirlenen oran doğrultusunda borsa tarafından hisse senedinin fiyatı yeniden düzenleniyor. Bedelli ve bedelsiz sermaye arttırımlarımda yatırımcıların elindeki hisse senedi adedi artarken hisse senetlerinin fiyatı arttırılan orana bağlı olarak düşme gösteriyor

50. Bir şirketin sermaye artırımına gidip gitmeyeceğini önceden nasıl tahmin edebilirim? Ya da hangi göstergelere bakmalıyım?

Şirketin bedelsiz sermaye artırım yapıp yapmayacağı bilançodaki ‘'sermaye düzeltme farkları'' kaleminde bulunan değerlerden anlaşılabiliyor. Bu kalemde bulunan değerlerin ne kadarının şirket sermayesine ilave edileceği yönetim kurul kararı ile belirleniyor. Bedelli sermaye artırımları mevcut ortaklarından talep edilerek yeni yatırımların ile finansman ihtiyaçlarını gidermek amacıyla yapılıyor..

51. Aldığım her hisse senedinin sermaye artırım ve temettü dağıtımından faydalanabilir miyim?

Sermaye artırım veya temettü dağıtımının yapıldığı tarihte yatırımcının portföyünde ilgili hisse senedinin yer alması faydalanabilmesi için yeterli oluyor.

52. Hisse senetleri borsada işlem gören şirketler yıl içinde kaç kere bilanço açıklar?

Borsada işlem gören şirketler her üç ayda bir olmak üzere yılda dört kez bilanço açıklıyorlar..

53. Açıklanan bilançolarda kar rakamı dışında dikkate almam gereken kalemler neler?

Vergi faiz amortisman öncesi karlılık, kar marjları ve net borç rakamı özellikle dikkat edilmesi gerekli kalemlerdir.

54. Blue Chip hisse ne demek?

Sağlam mali durumu olan, hisse fiyatları genelde volatil olmayan, piyasa değeri yüksek şirket hisseleri, Blue Chip olarak ifade ediliyor.

55. Halka arz edilen bir hisse senedinin satış fiyatı nasıl belirlenir?

Bu tarz bir hisse senedinin satış fiyatı, BIST'de işlem gören ve aynı sektördeki benzer kuruluşların hisse senetlerinin çeşitli piyasa oranları ve şirketin geçmiş yıllara ait finansal göstergeleri ve geleceğe yönelik projeksiyonları dikkate alınarak yapılan indirgenmiş nakit akım analizleriyle belirleniyor.

56. Hisse senedinde vade var mıdır?

Hisse senedi sabit getirisi olan bir yatırım aracı değildir. Vadesi bulunmuyor.

57. Eski-yeni hisse senedi ne demektir? Fiyat farkı neden kaynaklanmaktadır?

Şirketlerin temettü ödemeden önce sermaye artırımları yapmaları durumunda, sermaye artırımı nedeniyle verilen ve önceki yıldan temettü alma hakkı olmayan hisse senetlerine Yeni Hisse Senedi deniliyor. Sermaye artırım öncesi mevcut senetlerine ise Eski Hisse Senedi deniyor. Fiyat farkı şirketin ödeyeceği temettü oranından kaynaklanıyor.

58. Bazı hisse senetlerinde A,B,C tertipleri var. Nedeni nedir?

Bu tertiplerin bazı farklı imtiyazları söz konusudur.

59. Hisse senetlerinin getiri garantisi var mı?

Getiri garantisi yoktur.

60. Hisse senedinin tahvilden ve vadeli mevduattan farkı nedir?

Tahvil ve vadeli mevduatta vade sonunda oluşan garanti faiz geliri olmasına rağmen hisse senedi yatırımlarında bir gelir garantisi söz konusu değildir. ,

61. Temettü ödemesi sonrası hisse fiyatında bir değişiklik oluyor mu?

Hisse fiyatı, bir önceki günün ikinci seans ağırlıklı ortalamasından brüt temettü oranı düşürülerek, bulunan baz fiyat ile işlem görmeye başlar.

62. Eski yeni hisse senetleri ne zaman birleşir?

Temettü dağıtımı yapılıp ya da genel kurulda temettü dağıtımı yapılmayacağı kararı alındıktan sonra eski ve yeni hisse sıraları birleşiyor.

63. Esas sermaye ne demektir?

Esas sermaye sisteminde şirketler sermaye artırımı yapacakları zaman yeni sermaye tutarını SPK'ya tescil ettirmek zorundadırlar. Kayıtlı sermaye tavanında ise önceden belirlenen ve tescil edilen bir sermaye tavanı söz konusu olduğu için sermaye artırımı süreci çok daha kısa oluyor.

64. Kayıtlı sermaye tavanı ne demektir?

Sermaye tavanı şirketin genel kurulu tarafından daha önceden onaylanmış olan ve yönetim kurulunun yeniden genel kurul onayına ihtiyaç duymadan şirket sermayesini yükseltebileceği en yüksek tutardır.

65. Lot ne anlama gelmektedir?

Lot, işlem yapılabilecek asgari hisse senedi adedini ifade ediyor.. BIST'de 1 lot, 1 adet hisse senedi anlamına geliyor..

66. İmtiyazlı hisse ne demektir?

İmtiyazlı hisse sahibine normal hisse senetlerinin sağladığı hakların yanında bazı imtiyazlar (oy hakkı, temettü hakkı) sağlanıyor.

67. Altın hisse nedir?

İmtiyazlı hisse olarak da bilinen bu hisse tipi özellikle stratejik önem taşıyan durumlarda şirket yönetimlerinde, önceden tanımlanmış sınırlı konuda sembolik bir azınlık hisseyi temsil edenlere, alınan kararları veto etme yetkisi tanıyor.

68. Tavan/taban olmak ne demektir?

Tavan (taban) olmak hisse tahtasındaki tüm satış (alış) emirlerini sonuna kadar karşılayarak tahtada hiç satış (alış) emri kalmaması durumuna deniyor.

69. Varant Nedir?

Varant, belli bir dayanak varlığı/endeksi/göstergeyi, önceden belirlenmiş bir fiyattan, önceden belirlenmiş bir tarihte alma ya da satma hakkı veren menkul kıymete deniliyor.. Varant borsada işlem gören menkul kıymetler arasındadır.

70. Hisse senetlerinde A, B, C grubu nedir?

BIST pazarlarında işlem gören şirketlerin alım satım esasları belirli kriterlere göre farklılaştırılarak A, B, C şeklinde gruplandırılıyor. Örneğin A grubu hisseler, krediye konu olabilen, sürekli müzayede sistemiyle işlem gören ve yatırımcı bilgilendirme konusunda olağan uygulamaya sahip hisse senetleridir. A, B, C grubu hisse senetleriyle ilgili detaylı bigiyi BIST web sitesinden öğrenebiliyor..

Seanslar

71. BIST hisse senedi piyasası seans saatleri nedir?

1.seans 09:15-12:30 açılış seansı 09:15- 09:35; 2.seans 14:00-17:40 açılış seansı 14:00- 14:15

72. Gözaltı pazarı nedir?

Hisse senetleri, borsa da işlem gören şirketler ve/veya hisse senetleri işlemleri ile ilgili olarak olağan dışı durumların ortaya çıkabiliyor. Bunun yanında hisse senetleri borsada işlem gören şirketler tarafından kamunun zamanında, tam ve sürekli aydınlatılmasına ve mevcut düzenlemelere uyum konusuna gerekli özenin gösterilmemesi, yatırımcıların haklarının korunması ve kamu yararı gereği hisse senetlerinin borsa kotundan ve/veya ilgili pazardan geçici yada sürekli çıkarılması sonucunu doğurabiliyor.
Bu tarz gelişmelerin oluşması nedeniyle şirketlerin izleme ve inceleme kapsamına alınması durumunda sürekli gözetim, denetim ve izleme ortamında hisse senetlerinin likidite imkanını kesintiye uğramadan BIST bünyesinde işlem görebileceği pazara .Gözaltı Pazar'ı deniliyor.

Halka arz (kotasyon)

73. Halka arz ne demek, nasıl yapılır?

Halka arzlar, kuruluşların hisse senetlerini geniş kitlelere satma işlemleridir. Şirketler, böylece çeşitli amaçlarla kullanmak üzere kendilerine uzun vadeli kaynak yaratırlar. Şirketler, mevcut sermayeyi temsil eden hisse senetlerinin bir kısmını ortak satışı şeklinde halka arz edebildiği gibi, sermaye artırımı yoluna giderek mevcut ortakların rüçhan haklarını kısıtlamak suretiyle de halka arzı tercih edebilir veya her iki yöntemi birlikte uygulayabilir.

74. Şirketler neden halka arz yapmak isterler?

Şirketlerin faaliyetlerini yürütebilmek için ihtiyacı olan kaynakları en ucuz maliyetle bulma yöntemlerinden biridir. Halka arzın getirdiği raporlama ve denetleme yükümlülükleri şirketlerin kurumsallaşmasına katkı sağlamaktadır. Ayrıca, hissedarlara likiditeimkanı sağlar ve şirketin reklam ve tanıtımı için de yararlı olmaktadır.

75. Halka arz İzahnamesi nedir?

Sermaye piyasası araçlarının halka arzında şirket ve hisse senetleri hakkında bilginin yatırımcılara sunduğu belgelere Halka Arz İzahnamesi deniliyor.

76. Halka açık şirket ne demektir?

Hisse senetleri halka arz edilmiş olan ya da halka arz edilmemiş dahi olsa, ortak sayıları 250'nin üzerinde olduğu için hisse senetleri halka arz edilmiş sayılan şirketler, halka açık şirket olarak adlandırılıyorlar.

Endeksler

77. Endeks nedir?

Endeks, borsada işlem gören hisse senetlerinin fiyat ve getirilerinin bütünsel ve sektörel bazda performanslarının ölçülmesi amacıyla oluşturulur.. Borsa endeksleri, hisselerdeki fiyat hareketlerinden yola çıkılarak borsanın genel trendlerinin belirlenmesinde kullanılıyor.

78. BIST-100 endeksinin artış haberlerini okuyorum… bu benim seçtiğim hisselere de aynı oranda mı yansır?

BIST-100'deki artış endeksin içeriğini oluşturan hisselerin ortalama getirisini gösterir. Bu endeksteki hisselerin ağırlıkları eşit olmayıp piyasa değerlerine ve halka açıklık oranlarına göre değişiyor. Bu bağlamda seçilen hisselerle endeksin getirisi ile paralel gitmesinin çok mümkün olmadığını söyleyebiliriz.

79. Endeks kapsamına giren hisseleri nereden öğrenebilirim?

BIST'nin web sayfasında endeksler sekmesinden gerekli bilgiler öğrenilebiliyor.

80. Endekse kapsamındaki hisseler değişiyor mu?

Endeks kapsamındaki hisseler üçer aylık periyotlarda gözden geçirilir ve endeksler ocak, nisan, temmuz ve ekimde yenileniyor.

81. Endekse dahil olma çıkarılma koşulları nelerdir?

Hisse senetlerinin endekslere alınabilmesi için değerleme dönemi sonu itibariyle A veya B Listesinde yer almaları şartı bulunuyor. C Listesinde yer alan hisse senetleri endekslere dahil edilmiyor. Hisse senetleri, değerleme dönemi sonu itibariyle fiili dolaşımdaki paylarının piyasa değerlerine göre ve değerleme dönemindeki günlük ortalama işlem hacimlerine göre büyükten küçüğe doğru sıralanıyor.

Araştırma

82. Teknik Analiz ne demektir?

Menkul kıymetlerin, sadece fiyat hareketleri baz alınarak ve çeşitli istatistik hesaplamalar kullanılarak gelecekteki fiyatlarını belirlemeye çalışan bir araştırma yöntemidir.

83. Temel analiz nedir?

Şirketlerin içinde bulundukları sektör ve mali performanslarının incelenmesi, şirketlerin bilanço ve gelir tablosu rakamlarından yola çıkılması, gelecekteki nakit akımları hakkında tahminler yapılması ile şirketin bugünkü ve gelecekteki değerini bulmaya çalışan yönteme temel analiz deniliyor.

84. Hisse senetlerinde F/K (fiyat /kazanç) oranı ne anlama gelir?

Şirketin piyasa değerinin son yıllık mali tablosundaki net karına bölünmesi sonucu bulunuyor.

85. Defter değeri /piyasa değer oranı ne anlama gelir?

Şirketin piyasa değerinin son mali tablosundaki özsermayesine bölünmesi sonucu bulunan orandır.

86. Borsada F/K ve PD/DD dışında hangi oranları dikkate almalıyım?

Firma değeri/VAFÖK (vergi faiz amortisman öncesi karlılık) sıklıkla kullanılan bir başka rasyodur. Bunun dışında bazı sektörlerde firma değeri/satış da bakılan rasyolardan biridir.

87. Enflasyon rakamları borsayı nasıl etkiler?

Genelde enflasyonun yükselmesi borsa açısından olumsuzdur.

88. Hazine bonosu ve devlet tahvili faizleri BIST'deki trendi etkiler mi?

Genelde faiz ve BIST arasında ters bir korelasyon bulunuyor.

89. Döviz rezervleri ya da döviz fiyatlarındaki dalgalanma borsayı etkiler mi?

Döviz fiyatlarındaki aşırı dalgalanmalar da genellikle borsaları etkiliyor...

90. Borsada “ayı “ ya da “boğa” eğilimi ne demek?

Piyasalarda, boğa eğilimi fiyatların yükseldiği dönem için kullanılırken, düştüğü zamanda ayı eğilimi olarak adlandırılır.

91. Borsada yatırım yapmanın zamanı var mı?

Borsa'da her durumda fırsatlar oluşuyor.. Yatırım zamanlamasına ise hem siz hem de yatırım uzmanınız tarafından karar verilmesi gerektiğini düşünüyoruz.

92. Bütün tasarruflarımı borsada değerlendirmem sizce doğru mu?

Risk alabilme kapasitesi doğrultusunda yatırımın yapılması gerektiğini düşünüyoruz. Yapılacak yatırımın risk anlayış ve beklentilerinize göre çeşitlendirilmesi yararlı olacağını da söyleyebiliriz..

93. Hisse senedini aldığım şirketlere ve piyasaya yönelik bilgileri günlük olarak nerelerden takip edebilirim?

Çalışılan kurumlar aracılığı ile bu bilgilere ulaşabildiğiniz gibi kamu aydınlatma platformu (KAP), İnternet, görsel ve yazılı medya aracılıyla da bu bilgilere ulaşabiliyor..

94. Hisselerin endeks içerisindeki ağırlığı nasıl hesaplanır?

Hisse senedinin endeks içerisindeki ağırlığı hesaplanırken, hissenin piyasa değeri, endeksi oluşturan tüm hisselerin piyasa değerleri ile halka açıklık oranları dikkate alınıyor.

95. Beta nedir?

Beta katsayısı hisse senedinin hareketliliğini gösteren bir katsayıdır. Hisse senedi fiyatındaki yüzdesel değişimin piyasadaki yüzdesel değişime oranı olarak hesaplanıyor.. Beta katsayısının yüksek olması hisse fiyatındaki hareketliliğin yüksek olduğu şeklinde yorumlanabilir.

96. Destek direnç nedir?

Destek ve direnç teknik analizde şirket hisselerinin yakın vadede hareket edebileceği aralıkları tanımlanıyor.. Bir hisse senedinde daha önce alıcıların yoğunlaştığı en düşük değerlere destek noktası deniliyor. Direnç ise hisse fiyatlar yükselebildiğinde satıcıların belirgin bir şekilde yoğunlaştığı üst seviyeleri temsil ediyor.

97. Firma değeri ile piyasa değeri arasındaki fark nedir?

Firma değeri, piyasa değerine uzun ve kısa vadeli finansal borçların eklenerek nakdin düşülmesi sonucu bulunuyor.

98. VAFÖK ne demektir?

İşletmenin, vergi, amortisman, finansman gelir ve giderlerinden bağımsız olarak, faaliyetleri dolayısıyla ne oranda karlı çalıştığını gösteriyor VAFÖK, faaliyet karına dönem içerisinde satılan malın maliyetine yansıtılmış olan Amortisman giderlerinin eklenmesi ile bulunuyor. Bir başka deyişle VAFÖK, şirketin vergi, amortisman, faiz gelir ve giderlerinden bağımsız olarak operasyonlarından gerçekte elde ettiği kar tutarıdır.

99. Firma değeri/VAFÖK ne demektir?

Bu oran şirket değerlemelerinde en sık kullanılan çarpanlardan biridir. Yaratılan her birim VAFÖK başına şirketin piyasa tarafından kaç birim fiyat ile değerlendiğini gösteriyor. Firma Değeri / VAFÖK = (Piyasa Değeri + Net Finansal Borçlar) / VAFÖK

100. Eski ve yeni hisseleri olan şirketlerin piyasa değeri nasıl hesaplanıyor?

Eski hisse senedi sayısı ile eski hissenin fiyatı çarpılıp buna yeni hisse senedi sayısı ile yeni hissenin fiyatı çarpılması sonucu ortaya çıkan rakamın ilavesi ile bulunmuyor.

Copyright © Yapı Kredi Yatırım Menkul Değerler A.Ş.